Bài 35 · Mô hình định lượng, không gian & mô phỏng trong BĐS

Instrumental Variables: xử lý nội sinh và quan hệ hai chiều

Nội sinh xuất hiện khi biến giải thích tương quan với sai số: giá ảnh hưởng phát triển nhưng phát triển cũng ảnh hưởng giá; transit được đặt nơi tăng trưởng cao; rent concessions phản ứng vacancy. Khi OLS không tách được hướng tác động, Instrumental Variables – IV – dùng một nguồn biến thiên bên ngoài để cô lập phần treatment gần như ngoại sinh.

Một instrument tốt phải đáp ứng ít nhất hai điều kiện cốt lõi: relevance – tác động treatment; và exclusion/independence – không ảnh hưởng outcome qua đường khác và không liên hệ unobserved confounders theo thiết kế.

Chuyên đề: Mô hình định lượng, không gian & mô phỏng trong BĐS · Bài 35 · Nhân quả và đánh giá tác động

Biên soạn: ThS. Nguyễn Mạnh Hùng
Đơn vị: GV. Khoa QLĐĐ&BĐS – ĐH Nông Lâm TP.HCM
Email: nguyenmanhhung@hcmuaf.edu.vn

1. IV trực giác

Z → X → Y. Dùng phần biến thiên X do Z tạo ra để estimate effect X lên Y. Nếu Z có đường trực tiếp tới Y hoặc qua confounder, IV sai.

2. First stage

X = π₀ + π₁Z + controls + v. Instrument phải đủ mạnh. Weak instrument làm IV bias và variance lớn, conventional inference có thể sai.

3. Second stage và 2SLS

Y = β₀ + β₁X_hat + controls + u. 2SLS thực tế ước lượng covariance đúng; không nên tự save X_hat rồi chạy OLS thường để lấy SE.

4. Relevance

First-stage F>10 chỉ là rule-of-thumb cũ. Với heteroskedasticity hoặc nhiều instruments cần diagnostics phù hợp và weak-IV robust inference.

5. Exclusion restriction

Không thể kiểm hoàn toàn từ dữ liệu. Phải bảo vệ bằng cơ chế. Ví dụ historical rail plan chỉ hợp instrument nếu lịch sử tuyến không ảnh hưởng giá hiện tại qua kênh khác ngoài transit hiện tại.

6. Independence

Z không được tương quan với unobserved determinants của Y. Natural experiment hoặc institutional rule thường cần để biện minh.

7. Monotonicity và LATE

Với binary IV và treatment, monotonicity giả không có defiers. IV estimate LATE cho compliers – nhóm treatment bị thay đổi bởi instrument – không nhất thiết ATE toàn population.

8. Distance không tự là instrument

Khoảng cách tới infrastructure thường trực tiếp ảnh hưởng accessibility và value, nên không thể gọi là IV chỉ vì tương quan với treatment.

9. Shift-share hoặc Bartik

National industry shocks × local historical shares có thể instrument local demand, nhưng assumptions phức tạp và cần xác định nguồn biến thiên thực sự. Không dùng như công thức mặc định.

10. Multiple instruments

Có thể dùng overidentification tests như Hansen J, nhưng pass test không chứng minh exclusion; các instruments có thể cùng sai.

11. Weak-IV robust inference

Anderson–Rubin confidence sets hoặc conditional likelihood ratio giúp khi first stage yếu. Nếu instrument yếu, tốt hơn nói chưa đủ identification hơn báo coefficient IV cực lớn.

12. Control Function

Trong nonlinear hoặc discrete choice, control-function approach có thể xử endogeneity. Logic vẫn cần instrument hợp lệ.

13. Case: tác động transit access

Instrument là route plan historical hoặc engineering constraint ảnh hưởng likelihood station nhưng không trực tiếp current price ngoài station. Cần kiểm historical development channels; nếu route đi theo old growth corridor, independence bị đe dọa.

14. Case: rent và vacancy

Rent endogenous vì landlord giảm rent khi vacancy cao. Demand shock external hoặc supply constraint instrument có thể giúp, nhưng exclusion phải rõ. Không chọn instrument chỉ vì correlation mạnh.

15. Cấu trúc dữ liệu

unit_idoutcomeendog_xinstrument_zcontrols_precluster
G01price_growthtransit_accesshistorical_plan...district

16. Standard errors và clustering

Nếu Z variation ở district level, cluster SE theo district chứ không transaction. Effective number of independent shocks mới quyết định inference.

17. Sai lầm

  • Instrument = biến tương quan X.
  • Exclusion không bàn.
  • First stage yếu.
  • 2SLS thủ công SE sai.
  • IV coefficient = ATE.
  • Nhiều instruments để tăng R².
  • Over-ID pass = instrument đúng.

18. Bài tập thực hành

Chọn một câu hỏi nội sinh trong BĐS. Đề xuất instrument, vẽ DAG Z–X–Y, liệt kê mọi đường có thể vi phạm exclusion, thiết kế first-stage và weak-IV diagnostics, rồi nói rõ LATE population.

19. Reduced form

Trước 2SLS nên báo reduced-form relation Z→Y cùng first stage Z→X. Nếu instrument làm X tăng nhưng Y hầu như không đổi, IV effect sẽ nhỏ; nếu first stage yếu nhưng reduced form nhiễu, ratio có thể cực đoan.

20. First-stage heterogeneity

Instrument có thể tác động treatment mạnh ở subgroup này nhưng yếu ở subgroup khác. LATE vì vậy được weighted theo compliers, không phải effect trung bình vô điều kiện. Trong BĐS, infrastructure plan có thể chỉ thay access ở một số corridors.

21. Invalid instruments do spatial channels

Một instrument địa lý rất dễ vi phạm exclusion vì geography ảnh hưởng outcome qua nhiều kênh. Elevation, historical roads, distance rivers vừa ảnh hưởng infrastructure vừa ảnh hưởng amenity/hazard. DAG phải liệt kê các đường này trước khi dùng.

22. Sensitivity cho exclusion

Có các phương pháp cho phép instrument có direct effect nhỏ hoặc một số instruments invalid, nhưng không biến exclusion thành điều có thể bỏ qua. Kết luận nên cho thấy effect thay đổi thế nào dưới plausible violation.

23. IV và dữ liệu panel

Với panel, fixed effects có thể loại unobserved time-invariant confounders rồi IV xử phần endogeneity còn lại. Instrument phải có variation theo thời gian phù hợp; một Z bất biến bị unit FE hấp thụ. Có thể dùng lagged policy shocks nhưng exclusion vẫn phải bảo vệ.

Ghi nhớ trong 30 giây

  • IV dùng nguồn biến thiên ngoại sinh của treatment.
  • Relevance cần nhưng chưa đủ.
  • Exclusion và independence là linh hồn của IV.
  • Weak instrument rất nguy hiểm.
  • IV thường nhận diện LATE, không tự là ATE.

Nguồn tham khảo

  • Angrist & Pischke – Mostly Harmless Econometrics.
  • Imbens & Angrist – Identification and Estimation of Local Average Treatment Effects.
  • Staiger & Stock – Instrumental Variables Regression with Weak Instruments.

Bài tiếp theo: Synthetic Control: tạo đối chứng tổng hợp cho can thiệp lớn

📚 Xem toàn bộ 45 bài trong series Mô hình định lượng, không gian & mô phỏng trong BĐS