Bài 48 · Phong thủy BĐS

Phong thủy có thể tác động đến giá và tính thanh khoản BĐS như thế nào?

Không có một công thức đáng tin cậy kiểu “hướng tốt cộng 5% giá, thế xấu trừ 10%”. Giá bất động sản hình thành từ rất nhiều yếu tố. Tuy nhiên, nếu một nhóm người mua coi phong thủy là tiêu chí quan trọng, các đặc điểm liên quan đến hướng, cửa, đường, hình thế hoặc môi trường có thể làm thay đổi mức độ chấp nhận tài sản – từ đó tác động đến quá trình thương lượng và thanh khoản.

Biên soạn: ThS. Nguyễn Mạnh Hùng
Đơn vị: GV. Khoa QLĐĐ&BĐS – ĐH Nông Lâm TP.HCM
Email: nguyenmanhhung@hcmuaf.edu.vn

Lưu ý về phạm vi: PPT bài giảng cung cấp khung kỹ thuật phong thủy; phần tác động tới giá và thanh khoản được bổ sung từ nghiên cứu thị trường. Bài này giải thích cơ chế hành vi thị trường, không phải bài định giá và không cung cấp hệ số điều chỉnh giá áp dụng trực tiếp cho Việt Nam.

1. Chuỗi tác động hợp lý bắt đầu từ người mua, không bắt đầu từ “giá”

Có thể mô tả cơ chế như sau:

ĐẶC ĐIỂM BĐS
↓
CÁCH KHÁCH HÀNG NHẬN DIỆN/DIỄN GIẢI
↓
MỨC ĐỘ PHÙ HỢP + RỦI RO CẢM NHẬN
↓
QUYẾT ĐỊNH XEM / LOẠI / THƯƠNG LƯỢNG
↓
QUY MÔ NHÓM NGƯỜI MUA
↓
THỜI GIAN BÁN + MỨC GIÁ CHẤP NHẬN

Như vậy, phong thủy nếu có tác động tới giá thì thường thông qua hành vi của người mua và người bán.

2. Tác động đầu tiên có thể nằm ở “buyer pool” – nhóm người mua chấp nhận tài sản

Một tài sản có một đặc điểm mà nhiều khách trong phân khúc kiêng có thể làm:

  • ít người đặt lịch xem hơn;
  • nhiều khách loại sớm hơn;
  • người bán phải chờ lâu hơn để gặp khách phù hợp;
  • quyền thương lượng nghiêng về phía người mua.

Đây là cơ chế liên quan thanh khoản trước khi nói đến thay đổi giá.

3. Giá và thanh khoản là hai kết quả khác nhau

Một BĐS có thể:

  • giữ giá chào nhưng mất nhiều thời gian để bán;
  • bán nhanh nhưng phải chiết khấu;
  • không giảm giá nếu cuối cùng gặp đúng nhóm khách không quan tâm tiêu chí đó;
  • có lợi thế giá ở phân khúc mà đặc điểm đó được ưa chuộng.

Do đó, nếu nghiên cứu tác động phong thủy, cần theo dõi cả giá giao dịch – thời gian bán – mức thương lượng – tỷ lệ khách loại bỏ.

4. Nhiều biến “phong thủy” đồng thời là biến chất lượng môi trường

Đây là vấn đề lớn khi cố lượng hóa.

Yếu tốCó thể được nhìn theo phong thủyĐồng thời là thuộc tính BĐS
HướngPhương vị, Bát Trạch/Huyền KhôngNắng, gió, nhiệt
Cửa chínhKhí KhẩuTiếp cận, riêng tư, luồng sử dụng
ĐườngHình thế/xungGiao thông, tiếng ồn, an toàn
Nước/khoảng mởThủy, Minh ĐườngCảnh quan, tầm nhìn, vi khí hậu
Góc nhọn/khối nhàHình PhápTầm nhìn, bóng đổ, cảm giác bị ép

Vì vậy, chênh lệch giá quan sát được không phải lúc nào cũng có thể quy hoàn toàn cho “niềm tin phong thủy”.

5. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy có mối liên hệ trong một số bối cảnh

Một nghiên cứu tại Hong Kong của Lam (2022) sử dụng 622 giao dịch trong một khu nhà ở giai đoạn 2018Q1–2021Q3. Trong mẫu nghiên cứu đó, tác giả ghi nhận:

  • view biển gắn với mức giá cao hơn khoảng 2,46%;
  • căn đối diện một dạng Sha Qi trong mô hình gắn với mức giảm khoảng 6,45%;
  • ảnh hưởng của yếu tố Sha Qi giảm khi tầng cao hơn.

Những con số này chỉ mô tả mẫu và mô hình của nghiên cứu đó. Không được lấy 2,46% hay 6,45% để cộng/trừ vào một căn nhà tại TP.HCM.

6. Bằng chứng hiện có vẫn cần được đọc thận trọng

Tổng quan hệ thống đăng trên Heliyon năm 2023 tổng hợp 36 nghiên cứu định lượng và ghi nhận mối liên hệ giữa phong thủy với giá nhà và quyết định của người mua trong một số xã hội chịu ảnh hưởng văn hóa Hoa. Tuy nhiên, chính bài tổng quan cũng nhấn mạnh chất lượng bằng chứng và số lượng nghiên cứu cho từng kết quả còn hạn chế.

Có bằng chứng về mối liên hệ trong một số thị trường không đồng nghĩa đã có một “định luật giá phong thủy” dùng cho mọi nơi.

7. Ở thị trường sơ cấp, tác động có thể xuất hiện từ giai đoạn thiết kế sản phẩm

Chủ đầu tư có thể chủ động:

  • tổ chức hướng tiếp cận;
  • thiết kế cửa, sảnh, cảnh quan;
  • tạo khoảng mở;
  • điều chỉnh mặt bằng căn hộ;
  • phân bố sản phẩm theo các nhóm nhu cầu.

Nếu thị trường mục tiêu có mức quan tâm phong thủy cao, việc thiết kế từ đầu có thể giúp giảm số lượng phản đối thay vì chỉ xử lý ở giai đoạn bán hàng.

8. Ở thị trường thứ cấp, tác động thường đi qua thương lượng

Nhà đã xây sẵn khó đổi hướng hoặc vị trí. Khi người mua không thích một yếu tố, họ có thể:

  • loại tài sản;
  • yêu cầu giảm giá;
  • tính thêm chi phí cải tạo;
  • chấp nhận nếu các lợi thế khác đủ lớn.

Đây là lý do cùng một đặc điểm có thể tác động rất khác tùy mức khan hiếm, vị trí, giá và nhóm khách hàng.

9. Không được đưa “hệ số phong thủy” vào định giá nếu không có dữ liệu thị trường phù hợp

Nếu muốn kiểm chứng một đặc điểm có ảnh hưởng đến giá hay không, cần có:

  • dữ liệu giao dịch thực;
  • mẫu đủ lớn;
  • các tài sản so sánh phù hợp;
  • kiểm soát các biến diện tích, vị trí, tầng, chất lượng, thời gian…;
  • phương pháp thống kê/định giá phù hợp.

Bài viết này không thay thế nội dung của series Định giá BĐS. Ở đây chỉ giải thích cơ chế thị trường.

10. Muốn biết thị trường địa phương có “định giá” phong thủy hay không, hãy thu dữ liệu

Một sàn hoặc nhóm nghiên cứu có thể bổ sung các trường dữ liệu:

  • hướng;
  • hướng cửa;
  • loại đường;
  • thế xung đáng chú ý;
  • tầng;
  • view/khoảng mở;
  • số ngày chào bán;
  • giá chào ban đầu;
  • giá giao dịch;
  • lý do khách từ chối nếu thu thập được.

Sau đó mới kiểm tra xem có mẫu hình ổn định hay không.

11. Checklist khi đánh giá tác động thị trường

  1. ☐ Đặc điểm phong thủy đang nói tới là gì?
  2. ☐ Nó có đồng thời là thuộc tính vật lý/môi trường không?
  3. ☐ Nhóm khách hàng nào thực sự quan tâm?
  4. ☐ Tác động thấy ở giá hay thời gian bán?
  5. ☐ Có dữ liệu giao dịch hay chỉ là tin đăng?
  6. ☐ Có kiểm soát vị trí, diện tích, thời gian, chất lượng không?
  7. ☐ Kết quả từ thị trường khác có đang bị áp dụng máy móc không?

12. Ghi nhớ trong 30 giây

  1. Phong thủy không có hệ số cộng/trừ giá cố định.
  2. Tác động nếu có thường đi qua nhận thức → nhóm người mua → thương lượng → thanh khoản/giá.
  3. Giá và thanh khoản phải được đo riêng.
  4. Nhiều yếu tố phong thủy trùng với thuộc tính môi trường nên khó tách nhân quả.
  5. Nghiên cứu hiện có gợi ý có liên hệ ở một số thị trường nhưng bằng chứng vẫn cần diễn giải thận trọng.

Nguồn tham khảo

  • Nguồn cốt lõi: PPT bài giảng Phong thủy ứng dụng trong bất động sản của ThS. Nguyễn Mạnh Hùng.
  • Lam, K.-C. (2022), Feng Shui and superstition in Hong Kong’s residential housing market, Pacific Rim Property Research Journal, 27(3), 217–229.
  • Yap, J. B. H. & Lum, K. C. (2020), Feng Shui principles and the Malaysian housing market: what matters in property selection and pricing?, Property Management, 38(5), 643–664.
  • Empirical and quantitative studies of Feng Shui: A systematic review, Heliyon, 9(9), 2023.

Bài tiếp theo: “Phong thủy trong môi giới bất động sản”.

📚 Xem toàn bộ 64 bài trong series Phong thủy BĐS